Αρχική ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Η Ισινμπάγεβα και οι άνδρες, ο Μπούμπκα και τα μπόνους και οι...

Η Ισινμπάγεβα και οι άνδρες, ο Μπούμπκα και τα μπόνους και οι Ελληνες επικοντιστές

Του Ν. Α. Κωνσταντόπουλου

Βιτάλι Πετρόφ σημαίνει συνταγή της επιτυχίας στο άλμα επί κοντώ: Πέντε Ολυμπιακά μετάλλια (τα 3 χρυσά), έξι χρυσά και ένα ασημένιο παγκόσμια ανοικτού στίβου, 30 καταρρίψεις ρεκόρ κόσμου. Και πολλά ευρωπαϊκά μετάλλια σε ανοικτό και κλειστό στίβο.

Ο άνθρωπος που ανάδειξε τον αποκληθέντα, «Τσάρο των αιθέρων», Σεργκέι Μπούμπκα και τον είχε υπό την επίβλεψή του από το 1973-74 έως και το 1990, που προπόνησε για μια εξαετία την αντίστοιχη… «Τσαρίνα», Γελένα Ισινμπάγεβα, αλλά και τον «χρυσό» Ολυμπιονίκη του Ρίο ντε Ζανέιρο, (Βραζιλία), Τιάγκο Μπραζ, τον Ιταλό, Τζουζέπε Τζιμπιλίσκο, τον οποίο οδήγησε στην κορυφή του κόσμου το 2003, την Φαμπιάνα Μούρερ και άλλους, ήλθε στην Ελλάδα στις 3 Ιανουαρίου, προσκεκλημένος της οικογένειας του 20χρονου πρωταθλητή, Εμμανουήλ Καραλή και της πρωταθλήτριας, Νικόλ Κυριακοπούλου, που προπονούνται με τον παλαιό πρωταθλητή Ελλάδος, Ανδρέα Τσώνη, για να τους συμβουλεύσει και να τους επιβλέψει έως τις 25 του μηνός. Αμοιβή δεν πήρε. Κι όταν μια μέρα η μητέρα του Καραλή θέλησε να του δώσει 500 ευρώ, της είπε:

«Δεν το κάνω για χρήματα. Άλλωστε, αν πληρωνόμουν, θα ζητούσα πολύ περισσότερα».

Η ευκαιρία για μια συζήτηση για πολλά και πολλούς δεν μπορούσε και δεν έπρεπε να χαθεί. Και ιδού, τι ανεφύη από αυτή την δίωρη συνομιλία -μεταξύ αυτών και μια… γαργαλιστική αποκάλυψη για την Ισινμπάγεβα. Πρώτα – πρώτα, η γνώμη του Ουκρανού προπονητή για τους δύο, που παρακολουθεί, αλλά και για την Ολυμπιονίκη, Κατερίνα Στεφανίδη:

«Ο Καραλής είναι νέος, ταλαντούχος κι έχει μέλλον. Ο ΣΕΓΑΣ  ενδιαφέρεται μεν, αλλά ουδείς από την ομοσπονδία ήλθε να μιλήσει μαζί μου… Υπάρχει ο Φιλιππίδης, ο Καραλής, όμως, είναι η νέα γενιά. Ευτυχώς, οι γονείς του και ο προπονητής του ενδιαφέρονται πολύ».

Πιστεύει πως ο κύριος στόχος για τον νεαρό πρωταθλητή (αριστερά, έπειτα από μια επιτυχία του και με τον Ανδρέα Τσώνη) πρέπει να είναι οι Ολυμπιακοί αγώνες του 2024, που θα πραγματοποιηθούν στο Παρίσι. Υπογραμμίζει:

«Σίγουρα είναι ταλαντούχος και πολύ καλός. Μετά τον τραυματισμό του, που τον κράτησε εκτός ανοικτού στίβου το 2018, πρέπει να επανέλθει προσεκτικά (σημείωση: ήδη νίκησε στους Μεσογειακούς νέων κλειστού στίβου με 5,55μ., πέρσι πήδησε 5,80μ. στο παγκόσμιο πρωτάθλημα του κλειστού, όπου κατετάγη 5ος), για να είναι καλά το 2020, που έχουμε τους Ολυμπιακούς του Τόκιο. Πέρασε δυσκολίες. Άλλαξε και προπονητή και αυτή η αλλαγή δεν είναι εύκολη. Το όλο ζήτημα είναι το πώς θα γίνει η πλήρης αποκατάσταση και πώς θα επανέλθει. Πρέπει να είναι έτοιμος και μέσα του. Και σωματικά και ψυχικά και πνευματικά η κατάστασή του να είναι καλή. Γι’ αυτό πιστεύω ότι ο κύριος στόχος του πρέπει να είναι το 2024. Πηδούσε καλά επειδή είναι ταλαντούχος. Τώρα πρέπει να καταλάβει, τι είναι το επί κοντώ και να σκέπτεται όχι τα 5,80-5,85μ., αλλά τα 6μ. Δεν είναι πολλά πια. Υπάρχουν 5-7 άλτες ικανοί για τα 6μ. Στόχος, πλέον, είναι τα 6,10-6,20μ.».

Πάμε στην Κυριακοπούλου (επάνω με την Στεφανιδη, στο πλάι με τον Πετρόφ):

«Η Νικόλ μετά το παιδί που γέννησε, επανήλθε καλά. Έχει σταθερή ζωή, λιγότερα προβλήματα. Ο Μανώλης (σημ.: Καραγιάννης, ο προηγούμενος προπονητής της) έκανε το καλύτερο δυνατόν γι’ αυτήν. Πήραν μετάλλια. Παρότι δεν είναι πολύ ψηλή, είχε πολλές επιτυχίες. Και μετά τη γέννα, γύρισε με πολύ καλά αποτελέσματα. Νομίζω ότι για, τουλάχιστον δύο χρόνια ακόμη, μπορεί να είναι σε καλή κατάσταση».

Την Στεφανίδη δεν την έχει προπονήσει, αλλά την παρακολουθεί. Η γνώμη του, συνεπώς, έχει αξία:

«Η Κατερίνα δεν είναι πολύ ψηλή ούτε πολύ γρήγορη. Αλλά έχει πετύχει καταπληκτικά πράγματα. Είναι πολύ έξυπνη και έχει μεγάλη αντίληψη του τι κάνει. Γι’ αυτό έχει νικήσει αθλήτριες με περισσότερα φυσικά προσόντα, όπως η Μόρις. Νομίζω ότι από πλευράς ρεκόρ έχει πλησιάσει τα όρια της, χωρίς, όμως, να μπορώ ν’ αποκλείσω, σε μια καλή ημέρα, να ξεπεράσει τα 5μ.».

Οι σπουδαίοι πρωταθλητές, Γιώργος Ρουμπάνης και ο Χρήστος Παπανικολάου.

Έχει καλή άποψη και για τους Έλληνες προπονητές του αγωνίσματος. «Από την εποχή του Γιώργου Ρουμπάνη (σημείωση: 3ος Ολυμπιονίκης το 1956) και μετά με τον Χρήστο Παπανικολάου, που πέτυχε ρεκόρ κόσμου, και στη συνέχεια έχετε πολύ καλούς επικοντιστές, που τους ανέδειξαν Έλληνες. Φυσικά, πάντα χρειάζονται βελτίωση. Όπως προχωρεί η ζωή, προχωρεί και το επί κοντώ. Αλλάζουν τα κοντάρια, η προπονητική, η τεχνική, η μεθοδολογία. Οι νέοι προπονητές πρέπει να παίρνουν εμπειρία από τους παλαιότερους».

Σε αντιδιαστολή προς την ελληνική παράδοση στο αγώνισμα, λέει, ότι, όταν άρχισε συνεργασία το 2001 με την Βραζιλία, η χώρα δεν είχε αντίστοιχη. «Και φθάσαμε ψηλά, αρχικά με την Φαμπιάνα Μούρερ (1η στον κόσμο το 2011 και 2η το 2015) και μετά με τον Μπραζ, το 2016. Είχα, όμως, ό,τι ζητούσα από την ομοσπονδία. Και οι προπονητές παρακολουθούσαν, μάθαιναν».

Ο Βιτάλι Πετρόφ μιλάει στον Νίκο Κωνσταντόπουλο.

Πάμε λίγο πίσω χρονικά στη συζήτηση. Μόλις είχε αρχίσει, όταν κτύπησε το κινητό του τηλέφωνο. Ήταν από την Βραζιλία. Ο Μπραζ επιθυμεί να συνεργασθεί ξανά με αυτόν, που τον έφθασε στην κορυφή του κόσμου και γίνονται… διαπραγματεύσεις. Τα δύο χρόνια, που ακολούθησαν το 2016 ήταν δύσκολα και γεμάτα αποτυχίες για τον Τιάγκο Μπραζ ντα Σίλβα -αυτό είναι το πλήρες όνομά του.

«Είναι δύσκολη η ζωή όταν φθάνεις στην κορυφή. Είναι δύσκολη η ζωή του πρωταθλητή, γενικά. Ο Τιάγκο, όμως θέλει να μείνει στη Βραζιλία. Δεν είναι εύκολη η συνεργασία έτσι. Μετά τους Ολυμπιακούς έπεσε πολύ. Εντάξει να πέσεις 10-15 εκατοστά. Αλλά τόσο πολύ… Κοντά μισό μέτρο… Νομίζω ότι το πρόβλημά του είναι ψυχολογικό, γιατί είναι δύσκολο να διατηρήσεις τ’ όνομά σου. Μετά το Ρίο, σα να χαλάρωσε, σα να μείωσε την ένταση της προπόνησης».

Να, λοιπόν, μια διαφορά με τον μεγάλο, Σεργκέι Μπούμπκα. Αυτός, κατά τον κ. Πετρόφ, «κοιτούσε πάντα εμπρός». Παρά ταύτα, θεωρεί πως δεν έδωσε όσα μπορούσε:

«Του έλεγα ότι πρέπει να πηδάει για τ’ όνομά του, για να μείνει στη μνήμη των ανθρώπων. Μπορούσε να πηδήσει 6,30, ίσως και 6,40μ. Όταν πέρασε τα 6μ. άρχισε να σπάει το ρεκόρ πόντο-πόντο. Το 1992 έκανε ένα συμβόλαιο με τη ΝΙΚΕ. Θα εισέπραττε 40.000 δολάρια  για κάθε κατάρριψη ρεκόρ κόσμου. Από τότε βελτίωσε το ρεκόρ τέσσερις φορές στον ανοικτό και τρεις στον κλειστό. Γενικά, πέτυχε 35 φορές ρεκόρ κόσμου, τις 17 στον ανοικτό. Συνολικά, πήδησε 49 φορές πάνω από τα 6μ. Όλοι οι άλλοι άλτες μαζί δεν έχουν κάνει τόσες. Είχε τα πάντα. Ήταν γρήγορος, εκρηκτικός, δυνατός, είχε ψυχολογική και πνευματική δύναμη. Οργάνωνε τη ζωή του έτσι ώστε να πετύχει τους στόχους του. Όλα τα έκανε με το μυαλό, όχι μηχανικά. Δεν έκανε απλώς προπόνηση. Έκανε προπόνηση για να πάει μπροστά».

Τον πήρε από μικρό:

«Δέκα ετών άρχισε. Στα 12 με μεταλλικό κοντάρι πήδησε 3,20μ. Γρήγορα έφθασε τα 3,50. Του έδωσα μετά το μαλακό. Ανέβηκε μόνο 10 πόντους. Αλλά έδειξε αμέσως πως μπορεί να φθάσει στην κορυφή».

Χαρακτηριστικό της προσωπικότητας του Μπούμπκα είναι ένα περιστατικό, που συνέβη στην Φόρμια (Ιταλία) τον Ιούλιο του 1991. Διηγείται ο κ. Πετρόφ:

«Ο Σεργκέι θ’ αγωνιζόταν εκεί σε διεθνές μίτινγκ. Είχε κάνει προπόνηση στο σκάμμα, αλλά όταν πηγαίνει την ημέρα του αγώνα βλέπει να έχουν προετοιμάσει αλλού το στρώμα και τον διάδρομο. Τους ρώτησε, γιατί έγινε αυτό και του απάντησαν, ότι ήταν καλύτερα για την τηλεόραση. Όχι -τους είπε- ο αγώνας θα γίνει εκεί, αλλιώς δεν θ’ αγωνισθώ. Και τους έδειξε το μέρος όπου προπονείτο. Έτσι κι έγινε και κατέρριψε το ρεκόρ κόσμου με 6,09μ.».

Ο Μπούμπκα είναι, κατά τον κ. Πετρόφ, ο κορυφαίος επικοντιστής όλων των εποχών, παρότι δεν κατέχει, πλέον, την καλύτερη επίδοση ούτε έχει πολλά Ολυμπιακά μετάλλια. Το εξηγεί:

«Ο Σεργκέι στον ανοικτό στίβο έκανε 6,14 και στον κλειστό 6,15μ. Ο Γάλλος, Λαβιλενί στον κλειστό πήδησε 6,16, αλλά στον ανοικτό έχει 6,05μ. Έχει μεγάλη διαφορά ο διάδρομος φοράς του κλειστού, όπου κάτω από το ταρτάν υπάρχει ξύλο, από του ανοικτού, που έχει τσιμέντο. Το ξύλο είναι πιο μαλακό, δίνει ώθηση. Γι’ αυτό πρέπει να υπάρχουν ρεκόρ ανοικτού και κλειστού και όχι απόλυτο ρεκόρ. Ξέρω, και το καταλαβαίνω, ότι οι καιροί απαιτούν ρεκόρ, αλλά δεν είναι δυνατόν να επιτυγχάνονται συνεχώς ρεκόρ».

Έξι παγκόσμιους τίτλους ανοικτού στίβου (1983, 87, 91, 93, 95, 97) έχει στην κατοχή του ο Μπούμπκα -και μάλιστα όταν έως και το 1991 η διοργάνωση ετελείτο ανά τετραετία- αλλά μόνο ένα χρυσό Ολυμπιακό μετάλλιο, αυτό του 1988. Γιατί;

«Ο Σεργκέι εμφανίσθηκε διεθνώς το 1983. Το 1984 η ΕΣΣΔ έκανε το μποϊκοτάζ των Αγώνων του Λος Άντζελες. Το 1988 νίκησε και ήταν και τυχερός. Είχε περάσει τα 5,70 με την 2η, άφησε τα 5,80, πήγε στα 5,90μ. Φυσούσε πολύ. Έκανε δύο αποτυχημένες. Με 5,70 θα έμενε 4ος. Ο Θεός βοήθησε και ο άνεμος σταμάτησε για… ένα λεπτό, την ώρα που θα προσπαθούσε για τρίτη φορά. Πέρασε και νίκησε. Το 1992 είχε άγχος και αισθανόταν ευθύνη να νικήσει για την Ουκρανία. Απέτυχε δύο φορές στα 5,70 και μία στα 5,75 και μηδενίστηκε. Μετά, στην Ατλάντα, παρότι είχε δηλωθεί, δεν αγωνίσθηκε λόγω τραυματισμού στον καρπό. Και το 2000 ήταν μεγάλος, 37 ετών. Μηδενίσθηκε στα 5,70».

Στα επτά χρυσά μετάλλια του Ουκρανού πρωταθλητή, που προαναφέραμε, πρέπει να προσθέσουμε 4 χρυσά παγκόσμια στον κλειστό στίβο και δύο χρυσά ευρωπαϊκά, ανά ένα σε ανοικτό και κλειστό. Μάλιστα, το τελευταίο, το κατέκτησε το 1985, στο Στάδιο «Ειρήνης και Φιλίας», στη μοναδική συμμετοχή του σε Ευρωπαϊκό πρωτάθλημα κλειστού στίβου. Αλλά και το τελευταίο παγκόσμιο ανοικτού το πήρε στην Ελλάδα. Το 1997, στο ΟΑΚΑ.

Οι φίλοι του στίβου θα θυμούνται την σπουδαία Ρωσίδα, Γελένα Ισινμπάγεβα να… μονολογεί όταν αυτοσυγκεντρωνόταν πριν από ένα άλμα. Γνωρίζει, άραγε ο κ. Πετρόφ, τι έλεγε; Ή, μήπως απλώς κουνούσε τα χείλη για αυτοσυγκέντρωση;

«Έλεγε κάτι, δεν ξέρω, όμως, τι. Ήταν το μυστικό της. Προσπαθούσε να βγάλει όλη της την ενέργεια. Κάθε άνθρωπος έχει ενέργεια μέσα του. Αλλά πρέπει να την εξωτερικεύει», λέει.

Πέρα από τα σωματικά προσόντα και την καλή τεχνική, η Ισινμπάγεβα ήταν πολύ δυνατή πνευματικά και ψυχικά:

«Μια μέρα την άκουσα να φωνάζει στο τηλέφωνο. Μάλωνε με τον φίλο της. Αφού τελείωσε, της λέω, ‘‘σήμερα δεν θα κάνεις προπόνηση, ε;’’. Γιατί, μου απάντησε. Με όσα έγιναν, της είπα. ‘‘Αυτά τελείωσαν. Πέρασαν. Πάμε’’, απάντησε».

-Πολλοί πιστεύουν ότι μπορούσε να πηδήσει 5,10 ίσως και 5,15μ., να μη μείνει στα 5,05μ. Μπορούσε;

«Ναι. Αλλά της άρεσαν πολύ οι άνδρες»…

-Τι κάνει ξεχωριστό έναν επικοντιστή; Ποια είναι τα προσόντα που πρέπει να έχει;

«Οι επικοντιστές πρέπει να είναι ψηλοί, γρήγοροι, εκρηκτικοί, δυνατοί, καλοί στην γυμναστική και πνευματικά και ψυχικά δυνατοί. Η τεχνική εξαρτάται από την δύναμη, αλλά και την κατασκευή του αθλητή. Η ταχύτητα θα δώσει ύψος στο άλμα. Το ίδιο η δύναμη. Αν δεν είσαι δυνατός, παίρνεις ελαφρύ κοντάρι. Αυτό, όμως, δεν λυγίζει πολύ. Ο αθλητής πρέπει να έχει ψηλή λαβή. Αυτή θα τον πάει πολύ ψηλά. Όταν, όμως, αλλάζει τη λαβή, πρέπει ν’ αλλάξει και το άλμα τεχνικά. Τούτο δεν είναι εύκολο να γίνει στα 23-24 του».

-Ποια είναι η κατάλληλη ηλικία για ν’ αρχίσει ένα παιδί;

«Μπορεί ν’ αρχίζει επί κοντώ στα 3 έως 5 χρόνια του. Όχι, βεβαίως, με άλματα. Με γυμναστική και παιχνίδι».

Πιστεύει ότι η επιλογή του ταλαντούχου αθλητή είναι λιγότερο δύσκολη στις γυναίκες, διότι σε αυτές μπορείς να προβλέψεις ευκολότερα το μέλλον, γενετικά.

«Αν δεις ένα ψηλό κορίτσι, ξέρεις ότι δεν θα ψηλώσει απότομα στα 17-19 του χρόνια, αντίθετα με τ’ αγόρια. Πρέπει, φυσικά, να δεις και την ψυχολογία του μικρού», τονίζει.

Θεωρεί ότι το ρεκόρ μπορεί ν’ ανέβει πολύ:

«Τα 6,20-6,25μ. είναι φυσιολογική επίδοση για ένα ταλέντο. Πολλοί πήδησαν 6μ., αλλά οι περισσότεροι ικανοποιήθηκαν και έμειναν εκεί ή λίγο πιο πάνω, έως τα 6,03μ.».

Πράγματι 24 έχουν ξεπεράσει τα 6μ. σε ανοικτό και κλειστό στίβο. Και μόνον επτά έχουν πηδήσει πάνω από τα 6,03μ. Ο ένας δε, ο Αυστραλός, Στίβεν Χούκερ, έκανε 6,06μ. στον κλειστό στίβο.

Η ελαχιστοποίηση των λαθών θ’ ανεβάσει πολύ ψηλά τον πήχυ:

«Μπορείς να πηδήσεις 5,60μ. με πέντε λάθη, 5,80 με τέσσερα, 6μ. με τρία, 6,20 με ένα, 6,40 με κανένα.  Ο Σουηδός, Ντουπλάντις έχει πηδήσει 6,05 και κάνει λάθη, Μπορεί να πάει ψηλότερα. Πιστεύω ότι στα δύο επόμενα χρόνια πρέπει να πάει στα 6,15-6,20. Αν το κάνει, θα μπορεί κάποτε να φθάσει στα 6,25-6,30μ.

Συχνά αθλητές του επί κοντώ παρακολουθούνται από πολλούς προπονητές. Διαφωνεί με αυτή την πρακτική ο κ. Πετρόφ:

«Η προπόνηση σε κάθε τομέα (βάρη, σπριντ, γυμναστική) πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στις ανάγκες του επί κοντώ. Πιστεύω δε, ότι ο αθλητής πρέπει να έχει έναν προπονητή και το πολύ άλλον έναν για την γυμναστική. Όχι άλλον για βάρη, άλλον για σπριντ, άλλον για εμπόδια κ.λπ. Και δεν αναφέρομαι σε βοηθό προπονητή του βασικού του».

Ο Ουκρανός προπονητής σεμνύνεται για τα επιτεύγματα των αθλητών, που κατά καιρούς ανέδειξε ή προπόνησε:

Ο Ιταλός παλαιός πρωταθλητής κόσμου, Τζουζέπε Τζιμπιλίσκο και κάτω η Φαμπιάνα Μούρερ.

«Έχω πέντε Ολυμπιακά μετάλλια: Χρυσά πήραν ο Μπούμπκα το 1988, η Ισινμπάγεβα το 2008 και ο Μπραζ το 2016, ασημένιο η Αυστραλή, Τατιάνα Γκριγκορίεβα το 2000 (σημ.: Ρωσίδα εμποδίστρια, που το 1997, στα 22 της, μετανάστευσε στην Αυστραλία και μεταπήδησε στο επί κοντώ) και χάλκινο ο Τζιμπιλίσκο το 2004. Μαζί μου ο Μπούμπκα πέτυχε 20 φορές ρεκόρ κόσμου, η Ισινμπάγεβα εννέα και μία, αλλά στην αρχή της καθιέρωσης του αγωνίσματος, η Γερμανίδα, Νικόλ Ρίγκερ, στον κλειστό».

Φυσικά, στην συλλογή των πρωταθλητών του υπάρχουν και πολλά παγκόσμια και ευρωπαϊκά μετάλλια.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η τεχνική καινοτομία του Πετρόφ ήταν η ταλάντευση των ποδιών αργότερα μέσα στο άλμα, διατηρώντας έτσι περισσότερη ενέργεια και μειώνοντας την εξάρτηση από την επίδραση της επαναφοράς του λυγισμένου κονταριού. Πολύ τεχνικά θέματα, που απευθύνονται στους μυημένους.

Έως πότε σκέπτεται ν’ ασχολείται με την προπονητική;

«Ο προπονητής του επί κοντώ πρέπει να είναι νέος, το πολύ έως 60 ετών. Πρέπει να μπορεί να δείχνει με το κοντάρι. Κάθε φορά λέω, ότι θα σταματήσω μετά τους Ολυμπιακούς και πάντα συνεχίζω. Τώρα λέω ότι θα σταματήσω έπειτα από το Τόκιο. Θα δούμε».

Ο 74χρονος, Βιτάλι Πετρόφ ζει στην Φόρμια από το 1991. Έχει τρεις κόρες (45, 43 και 31 ετών) και τέσσερα εγγόνια. «Έκανα τις δύο κόρες και λέω, φθάνει με τις γυναίκες. Πολλά χρόνια αργότερα, ο Σεργκέι, μου λέει, ‘‘δεν δοκιμάζεις, πού ξέρεις, μπορεί να κάνεις γιο’’. Μετά έρχονται δύο εγγονές. Είπα ‘‘mama mia’’, πάλι κορίτσια. Αλλά ήλθαν και δύο εγγονοί…».